مقاله «تاثیر اندیشه های عرفانی در پدیداری رنگ ابی در کاشیکاری» به بازخوانی تأثیر اندیشه ی عرفانی بر پدیداری نمادگرایانه ی رنگ آبی در کاشی کاری مساجد ایرانی می پردازد . معماری توده ی عینیت یافته ی فرهنگی است که به آن تعلق دارد و یا از آن تأثیر می پذیرد. اگر معماری ایران نیز در طول دوره ی اسلامی مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد؛ این واقعیت را که معماری متأثر از اندیشه و باورها در طول دوره اسلامی است؛ آشکار می نماید. شروع اندیشه ی عرفانی مبتنی بر کشف و شهود با امام محمد غزالی و با فلسفه ی مبتنی بر نور شیخ اشراق سهروردی همراه بود که در آن مراتب معرفت و آگاهی با مراتب نور و ظهور آن مطابقت دارد و با رشد تفکر عرفانی نور و رنگ، جلوه ی بارزتری یافت؛ به طوری که رنگ در اندیشه ی عرفانی نجم الدین کبری و شیخ علاءالدوله سمنانی، جسمانیت و کثرت یافته نورالانوار است و هر رنگی نمایانگر باطنی یک معناست.

سابقه ی تاریخی نشان می دهد تشکیل انجمن های فتیان و فتوت نامه ها نقش مهمی در انتقال باورها و اندیشه های عرفانی شیعی به صاحبان اصناف از جمله معماری داشته است؛ لذا این بینش تمثیلی عرفانی خصوصاً در معماری مساجد جامع -که اوج جلوه گاه رمزی هنر معماران می باشد- به کار برده شده است؛ تا نشان دهد نیایشگاه ها می توانند محل برقراری برترین نسبت میان معماری و باور به شمار آیند. زبان عرفانی -که زبان رمزی و تمثیل است- به بهترین وجهی در معماری دوره ی صفویه -که اوج تفکر شیعی عرفانی است- متجلی شده است. تناظر میان حالات منازل سلوک عرفانی با تمثیل استفاده از کاشی آبی در معماری مساجد ایرانی که یکی از تأثیرات باورهای عرفانی می باشد؛ سبب گردیده است تا استفاده از کاشی آبی (چه لاجوردی و چه فیروزه ای) بصورت غالب از ابتدای بهره یری تا استیلای تمام کاشیکاری در مساجد دوره صفویه (مسجد امام) باشد.

نویسندگان: حسین مرادی نسب، محمدرضا بمانیان، ایرج اعتصام

اصل مقاله:

تأثیر اندیشه ی عرفانی در پدیداری رنگ آبی در کاشی کاری مساجد ایران

دیدگاه خود را ارسال کنید...